Rehber

B2B nedir? B2B ve B2C farkı, türleri ve örnekler

B2B ne demek, B2C, B2G ve D2C'den nasıl ayrılır, hangi türleri var, Türkiye'de nasıl görünür ve B2B'de müşteri nereden bulunur.

B2B, "business to business" yani işletmeden işletmeye ticaret demektir: bir firmanın ürününü ya da hizmetini bireysel tüketiciye değil, başka bir firmaya satmasıdır. Fabrikaya hammadde satan tedarikçi, marketlere mal veren toptancı, şirketlere muhasebe programı satan yazılım firması, iş yerlerine temizlik hizmeti veren firma ve yabancı ithalatçıya satış yapan ihracatçı B2B iş yapar. Alıcının bir firma olması satışın biçimini değiştirir: kararı birden çok kişi verir, süreç uzundur, fiyat teklifle belirlenir ve iyi giden bir ilişki yıllarca tekrar eden alım getirir.

Rehberin içeriği

  1. B2B nedir, ne değildir?
  2. B2B, B2C, B2G ve D2C farkı
  3. B2B'nin özellikleri
  4. B2B türleri
  5. Türkiye'den B2B örnekleri
  6. Avantajları ve zorlukları
  7. B2B e-ticaret ve pazaryerleri
  8. B2B'de müşteri nasıl bulunur?

B2B nedir, ne değildir?

B2B'yi belirleyen şey ürün değil, alıcıdır. Aynı kahve makinesini bir tüketiciye mağazada satarsanız B2C, bir otel zincirine yüz adet ve bakım sözleşmesiyle satarsanız B2B yapmış olursunuz. Bu yüzden bir firma aynı anda hem B2B hem B2C olabilir; çoğu üretici böyledir.

B2B sık karıştırılan birkaç şeyle aynı değildir:

B2B, B2C, B2G ve D2C farkı

Ticaret modelleri, satıcının kime sattığına göre adlandırılır:

ModelKim kime satarKararı kim verirFiyat ve süreç
B2B (business to business)Firma, firmayaBirden çok kişi: kullanan birim, satın alma, finans, yönetimTeklif ve pazarlıkla; haftalar ya da aylar sürer; çoğu zaman sözleşme ve vade
B2C (business to consumer)Firma, bireysel tüketiciyeTek kişi ya da aileEtiket fiyatı; dakikalar ya da günler; peşin ya da kartla
B2G (business to government)Firma, kamu kurumunaKurumun ihale ve satın alma birimiİhale ya da doğrudan temin kurallarıyla; şartname ve belgeler belirleyici
D2C (direct to consumer)Üretici, aracı olmadan doğrudan tüketiciyeTek kişiÜreticinin kendi sitesi ya da mağazasında etiket fiyatı
B2B2CFirma, başka bir firma üzerinden tüketiciyeÖnce aracı firma, sonra tüketiciAracıyla B2B anlaşma, tüketiciye B2C satış
C2C (consumer to consumer)Kişi, kişiyeTek kişiİkinci el ilan siteleri gibi; platform aracılık eder

Kamuya satış B2B'ye benzer ama kuralları farklıdır: alıcıyı ikna etmekten çok, ihale şartlarını karşılamak belirleyicidir. Bu rehber firmaya satış üzerinedir.

B2B'nin özellikleri

  1. Uzun karar süreci. Firma bir ihtiyacı fark eder, seçenekleri araştırır, teklif toplar, karşılaştırır, onaya sunar. Küçük bir alım birkaç hafta, yeni bir tedarikçiyle yıllık sözleşme birkaç ay sürebilir.
  2. Birden çok karar verici. Ürünü kullanacak birim ihtiyacı söyler, satın alma fiyatı ve şartları konuşur, finans ödemeyi onaylar, büyük alımlarda yönetim son sözü söyler. Küçük firmada bunların hepsi sahibi ya da genel müdürdür; bu yüzden küçük firmaya satış çoğu zaman daha hızlıdır.
  3. Rasyonel gerekçe. Alıcı kendi parasını değil firmanın parasını harcar ve kararını başkalarına açıklamak zorundadır. Maliyet, süre, risk, kalite ve referans duygusal etkenlerden daha ağır basar.
  4. Teklif, sözleşme ve vade. Fiyat çoğu zaman miktara, süreye ve şartlara göre teklifle belirlenir. Ödeme peşin değil vadeli olabilir; teslim, kalite ve ceza şartları sözleşmeye yazılır.
  5. Tekrar eden alım ve uzun ilişki. Bir firma memnun kaldığı tedarikçiyi kolay değiştirmez; değiştirmenin zahmeti ve riski vardır. Bu yüzden ilk müşteriyi kazanmak zor, tutmak görece kolaydır.
  6. Daha az ama daha büyük müşteri. B2C'de binlerce küçük alıcı varken B2B'de onlarca ya da yüzlerce firma vardır. Her müşteri daha değerlidir ve her birine daha çok emek verilir.

B2B türleri

B2B'yi satılan şeye ve zincirdeki yere göre ayırmak işe yarar:

TürNe olurTipik alıcı
Üreticiden üreticiyeHammadde, yarı mamul, parça, ambalaj satışıKendi ürününü üreten fabrika
Üreticiden toptancıya ya da bayiyeMamul ürünün dağıtım kanalına satışıDistribütör, bayi, toptancı
Toptancıdan perakendeciyeMağaza ve marketlere mal tedarikiMarket, mağaza, eczane, yapı market
HizmetTemizlik, güvenlik, lojistik, bakım, danışmanlık, ajans, eğitimHizmeti kendi içinde yapmak istemeyen firma
Yazılım (SaaS)Abonelikle kullanılan iş yazılımıİlgili birimin yöneticisi, BT birimi
İhracatTürkiye'deki üreticinin yurtdışındaki firmaya satışıİthalatçı, distribütör, yabancı üretici, zincir mağaza
PlatformAlıcı ile satıcıyı buluşturan dijital pazaryeriTedarikçi arayan her ölçekte firma

Bir de dikey ve yatay ayrımı vardır. Dikey B2B tek bir sektöre satar (yalnız otellere mutfak ekipmanı gibi); yatay B2B birçok sektöre aynı şeyi satar (her firmaya bordro programı ya da ofis temizliği gibi). Dikey satan firma müşterisini daha iyi tanır; yatay satan firmanın ise önce hangi sektörden başlayacağını seçmesi gerekir.

Türkiye'den B2B örnekleri

Aşağıdaki örnekler bir firmanın tipik B2B akışını gösterir; isimler bilerek verilmedi.

Avantajları ve zorlukları

AvantajZorluk
Sipariş başına tutar yüksekİlk satış uzun sürer, emek ister
Memnun müşteri yıllarca tekrar alırBirkaç büyük müşteriye bağımlı kalma riski
Müşteri sayısı az, hedef belli; pazarlama daha odaklıHer firmada doğru kişiye ulaşmak zor
Sözleşmeyle gelir öngörülebilirVadeli ödeme nakit akışını zorlar
Referanslar yeni müşteriyi kolaylaştırırReferans olmadan ilk müşteriyi ikna etmek zor

B2B e-ticaret ve pazaryerleri

B2B e-ticaret iki biçimde karşımıza çıkar:

İkisinin de sınırı aynıdır: alıcının sizi bulmasını bekler. Portal yalnız zaten müşteriniz olan firmaya, pazaryeri yalnız o platformda arama yapan firmaya hizmet eder. Hizmetinizi kullanabilecek ama sizi aramayan firmalara ulaşmak için ayrıca giden bir çalışma gerekir.

B2B'de müşteri nasıl bulunur?

B2B'de müşteri bulmanın özü iki adımdır: kime satacağınızı tarif etmek ve o tarife uyan firmada karar veren kişiye ulaşmak. Kısaca:

  1. Alıcıyı tarif edin. Hangi sektör, hangi büyüklük, hangi şehir ya da ülke, hangi işareti taşıyan firma (örneğin "üç vardiya çalışan, 200 kişiden büyük fabrikalar").
  2. Firmaları bulun ve eleyin. Oda ve dernek listeleri, sektör dizinleri, fuar katılımcıları ve web araştırmasından aday toplayın; her adayın sitesine bakıp gerçekten uyup uymadığını görün. Uyan firmaya lead denir.
  3. Karar vericiyi bulun. Satın alma, ilgili birim yöneticisi ya da küçük firmada sahibi. Adresini bulmak için mail adresi bulma, göndermeden önce kontrol etmek için e-posta doğrulama rehberine bakın.
  4. İlk teması kurun. Kısa, o firmaya özel, tek bir şey isteyen bir e-posta. Nasıl yazılacağını soğuk e-posta nedir rehberinde anlattık.
  5. Takip edin ve görüşmeye çevirin. Cevap gelmezse yeni bir bilgiyle iki kez daha yazın; cevap verenle görüşme, teklif ve kapanış adımlarına geçin. Bütün süreci B2B satış rehberinde adım adım anlattık.

Türkiye içinde kurumsal müşteri arıyorsanız B2B müşteri bulma sayfasında bu akışın Outfound ile nasıl işlediğini ve yurtiçi bir hizmet firmasının sonuçlarını görebilirsiniz. Outfound, hizmetinizi ya da ürününüzü kullanabilecek firmaları canlı web'de gerekçesiyle bulur, karar vericiyi ve doğrulanmış adresini çıkarır, ilk e-postayı o firmanın araştırmasından yazar; hiçbir e-posta siz onaylamadan gitmez. Deneme hesabında 20 firma keşfi ve 40 e-posta taslağı ücretsizdir, ayrıntılar fiyatlar sayfasında. Yurtdışında alıcı arıyorsanız yurtdışı müşteri bulma sayfasına bakın.

Son güncelleme: · Hazırlayan: Tolga Tatar

Sık sorulanlar

B2B ne demek?

B2B, İngilizce "business to business" ifadesinin kısaltmasıdır; Türkçede "işletmeden işletmeye" diye karşılanır. Bir firmanın ürününü ya da hizmetini bireysel tüketiciye değil, başka bir firmaya sattığı ticareti anlatır.

B2B ve B2C arasındaki fark nedir?

B2B'de alıcı bir firmadır, B2C'de bireysel tüketici. B2B'de satın alma kararını çoğu zaman birden çok kişi verir, karar süresi haftalar ya da aylar sürer, fiyat çoğu zaman teklifle ve sözleşmeyle belirlenir ve aynı müşteri düzenli olarak tekrar alır. B2C'de karar tek kişinindir, süre kısadır, fiyat etikettedir.

B2B ile toptan satış aynı şey mi?

Hayır. Toptan satış B2B'nin bir türüdür: toptancı malı perakendeciye satar. B2B daha geniştir; bir yazılım firmasının şirketlere abonelik satması, bir temizlik firmasının fabrikaya hizmet vermesi ya da bir üreticinin başka bir üreticiye parça satması da B2B'dir, ama toptan satış değildir.

B2B yapmak için bayi ağı kurmak gerekir mi?

Gerekmez. Bayi ağı, üretici firmaların kullandığı satış yollarından biridir. Hizmet ya da yazılım satan firmalar çoğu zaman kurumsal müşteriye doğrudan satar. Bayi mi, doğrudan satış mı sorusunun cevabı ürününüze, müşteri sayınıza ve satış sonrası destek ihtiyacına bağlıdır.

B2B e-ticaret nedir?

B2B e-ticaret, firmalar arasındaki siparişin internet üzerinden verilmesidir. Genellikle bayilerin ya da kayıtlı kurumsal müşterilerin girdiği, onlara özel fiyat, iskonto ve ödeme vadesi gösteren bir sipariş portalı şeklindedir. Yeni müşteri bulmaktan çok, var olan müşterinin tekrar siparişini kolaylaştırır.

B2B satış süreci neden uzun sürer?

Çünkü alıcı firmada birden çok kişi karar verir (kullanan birim, satın alma, finans, bazen yönetim), tedarikçi değiştirmenin bir maliyeti vardır ve alım çoğu zaman bütçe ve sözleşme dönemine bağlıdır. Süreç adımlarını B2B satış rehberinde anlattık.

B2B'de müşteri nasıl bulunur?

Önce hizmetinizi ya da ürününüzü kullanabilecek firmayı tarif edersiniz, sonra bu tarife uyan firmaları bulur, her birinde karar veren kişiye o firmaya özel kısa bir e-posta yazarsınız. Fuar, referans ve gelen talep bunu tamamlar. Türkiye içi için B2B müşteri bulma, yurtdışı için yurtdışı müşteri bulma sayfalarına bakın.

Firmalara e-postayla ulaşmak yasal mı?

Türkiye'de tacir ve esnafa ticari elektronik ileti göndermek için önceden onay gerekmez, ama gönderimden önce İYS'ye kayıt olmanız ve alıcının ret kaydını kontrol etmeniz gerekir. Yurtdışındaki firmalarda o ülkenin kuralları geçerlidir. Ayrıntılar İYS ve KVKK rehberinde.

İhracatçılar için

Hesabınızı açın, 20 firmayı ücretsiz bulun

Deneme hesabında 20 firma keşfi ve 40 e-posta taslağı ücretsiz. Kart gerekmez.

Ücretsiz başlayın