B2B, "business to business" yani işletmeden işletmeye ticaret demektir: bir firmanın ürününü ya da hizmetini bireysel tüketiciye değil, başka bir firmaya satmasıdır. Fabrikaya hammadde satan tedarikçi, marketlere mal veren toptancı, şirketlere muhasebe programı satan yazılım firması, iş yerlerine temizlik hizmeti veren firma ve yabancı ithalatçıya satış yapan ihracatçı B2B iş yapar. Alıcının bir firma olması satışın biçimini değiştirir: kararı birden çok kişi verir, süreç uzundur, fiyat teklifle belirlenir ve iyi giden bir ilişki yıllarca tekrar eden alım getirir.
Rehberin içeriği
- B2B nedir, ne değildir?
- B2B, B2C, B2G ve D2C farkı
- B2B'nin özellikleri
- B2B türleri
- Türkiye'den B2B örnekleri
- Avantajları ve zorlukları
- B2B e-ticaret ve pazaryerleri
- B2B'de müşteri nasıl bulunur?
B2B nedir, ne değildir?
B2B'yi belirleyen şey ürün değil, alıcıdır. Aynı kahve makinesini bir tüketiciye mağazada satarsanız B2C, bir otel zincirine yüz adet ve bakım sözleşmesiyle satarsanız B2B yapmış olursunuz. Bu yüzden bir firma aynı anda hem B2B hem B2C olabilir; çoğu üretici böyledir.
B2B sık karıştırılan birkaç şeyle aynı değildir:
- Yalnız toptan satış değildir. Toptancılık B2B'nin bir türüdür. Hizmet, yazılım, danışmanlık ve parça üretimi de B2B'dir.
- Yalnız e-ticaret değildir. "B2B" kelimesi bazen bayilere açılan sipariş portalı anlamında kullanılır. Oysa B2B ticaretin büyük kısmı hâlâ görüşme, teklif ve sözleşmeyle yürür; portal bunun bir aracıdır.
- Yalnız büyük firmaların işi değildir. Üç kişilik bir dijital ajans da, on kişilik bir kalıp atölyesi de müşterisi firma olduğu sürece B2B iş yapar.
B2B, B2C, B2G ve D2C farkı
Ticaret modelleri, satıcının kime sattığına göre adlandırılır:
| Model | Kim kime satar | Kararı kim verir | Fiyat ve süreç |
|---|---|---|---|
| B2B (business to business) | Firma, firmaya | Birden çok kişi: kullanan birim, satın alma, finans, yönetim | Teklif ve pazarlıkla; haftalar ya da aylar sürer; çoğu zaman sözleşme ve vade |
| B2C (business to consumer) | Firma, bireysel tüketiciye | Tek kişi ya da aile | Etiket fiyatı; dakikalar ya da günler; peşin ya da kartla |
| B2G (business to government) | Firma, kamu kurumuna | Kurumun ihale ve satın alma birimi | İhale ya da doğrudan temin kurallarıyla; şartname ve belgeler belirleyici |
| D2C (direct to consumer) | Üretici, aracı olmadan doğrudan tüketiciye | Tek kişi | Üreticinin kendi sitesi ya da mağazasında etiket fiyatı |
| B2B2C | Firma, başka bir firma üzerinden tüketiciye | Önce aracı firma, sonra tüketici | Aracıyla B2B anlaşma, tüketiciye B2C satış |
| C2C (consumer to consumer) | Kişi, kişiye | Tek kişi | İkinci el ilan siteleri gibi; platform aracılık eder |
Kamuya satış B2B'ye benzer ama kuralları farklıdır: alıcıyı ikna etmekten çok, ihale şartlarını karşılamak belirleyicidir. Bu rehber firmaya satış üzerinedir.
B2B'nin özellikleri
- Uzun karar süreci. Firma bir ihtiyacı fark eder, seçenekleri araştırır, teklif toplar, karşılaştırır, onaya sunar. Küçük bir alım birkaç hafta, yeni bir tedarikçiyle yıllık sözleşme birkaç ay sürebilir.
- Birden çok karar verici. Ürünü kullanacak birim ihtiyacı söyler, satın alma fiyatı ve şartları konuşur, finans ödemeyi onaylar, büyük alımlarda yönetim son sözü söyler. Küçük firmada bunların hepsi sahibi ya da genel müdürdür; bu yüzden küçük firmaya satış çoğu zaman daha hızlıdır.
- Rasyonel gerekçe. Alıcı kendi parasını değil firmanın parasını harcar ve kararını başkalarına açıklamak zorundadır. Maliyet, süre, risk, kalite ve referans duygusal etkenlerden daha ağır basar.
- Teklif, sözleşme ve vade. Fiyat çoğu zaman miktara, süreye ve şartlara göre teklifle belirlenir. Ödeme peşin değil vadeli olabilir; teslim, kalite ve ceza şartları sözleşmeye yazılır.
- Tekrar eden alım ve uzun ilişki. Bir firma memnun kaldığı tedarikçiyi kolay değiştirmez; değiştirmenin zahmeti ve riski vardır. Bu yüzden ilk müşteriyi kazanmak zor, tutmak görece kolaydır.
- Daha az ama daha büyük müşteri. B2C'de binlerce küçük alıcı varken B2B'de onlarca ya da yüzlerce firma vardır. Her müşteri daha değerlidir ve her birine daha çok emek verilir.
B2B türleri
B2B'yi satılan şeye ve zincirdeki yere göre ayırmak işe yarar:
| Tür | Ne olur | Tipik alıcı |
|---|---|---|
| Üreticiden üreticiye | Hammadde, yarı mamul, parça, ambalaj satışı | Kendi ürününü üreten fabrika |
| Üreticiden toptancıya ya da bayiye | Mamul ürünün dağıtım kanalına satışı | Distribütör, bayi, toptancı |
| Toptancıdan perakendeciye | Mağaza ve marketlere mal tedariki | Market, mağaza, eczane, yapı market |
| Hizmet | Temizlik, güvenlik, lojistik, bakım, danışmanlık, ajans, eğitim | Hizmeti kendi içinde yapmak istemeyen firma |
| Yazılım (SaaS) | Abonelikle kullanılan iş yazılımı | İlgili birimin yöneticisi, BT birimi |
| İhracat | Türkiye'deki üreticinin yurtdışındaki firmaya satışı | İthalatçı, distribütör, yabancı üretici, zincir mağaza |
| Platform | Alıcı ile satıcıyı buluşturan dijital pazaryeri | Tedarikçi arayan her ölçekte firma |
Bir de dikey ve yatay ayrımı vardır. Dikey B2B tek bir sektöre satar (yalnız otellere mutfak ekipmanı gibi); yatay B2B birçok sektöre aynı şeyi satar (her firmaya bordro programı ya da ofis temizliği gibi). Dikey satan firma müşterisini daha iyi tanır; yatay satan firmanın ise önce hangi sektörden başlayacağını seçmesi gerekir.
Türkiye'den B2B örnekleri
Aşağıdaki örnekler bir firmanın tipik B2B akışını gösterir; isimler bilerek verilmedi.
- Hizmet firması, kurumsal müşteriye: Kocaeli'de iş güvenliği ve ortam ölçümü hizmeti veren bir firma, organize sanayi bölgesindeki fabrikalara yıllık sözleşmeyle hizmet verir. Muhatabı iş güvenliği uzmanı, fabrika müdürü ya da satın almadır; karar keşif ziyareti, teklif ve referans kontrolünden sonra çıkar.
- Üretici, bayiye ve toptancıya: Konya'da tarım makinesi yedek parçası üreten bir firma, ürünlerini illerdeki bayiler ve toptancılar üzerinden satar. Bayiyle iskonto, vade ve bölge koruması konuşulur; siparişler çoğu zaman bir sipariş portalından ya da telefonla düzenli gelir.
- Yazılım firması, şirketlere: Ankara'da saha ekipleri için iş takip yazılımı geliştiren bir firma, kurulum, bakım ve elektrik firmalarına aylık abonelik satar. Önce deneme hesabı açılır, operasyon müdürü ve firma sahibi birlikte karar verir.
- İhracatçı, yabancı ithalatçıya: Bursa'da ev tekstili üreten bir firma, Almanya'daki ithalatçılara ve zincir mağazaların satın alma birimlerine satar. İlk temas e-posta ya da fuarda olur; numune, fiyat listesi ve deneme siparişiyle ilerler. Bu yolu ihracatta müşteri bulma yöntemleri rehberinde ayrıntılı anlattık.
- Üretici, başka bir üreticiye: Gaziantep'te ambalaj üreten bir firma, gıda üreticilerine baskılı kutu ve etiket satar. Alıcı her sezon aynı tedarikçiden tekrar alır; bu yüzden ilk siparişte kalite ve teslim süresi her şeydir.
Avantajları ve zorlukları
| Avantaj | Zorluk |
|---|---|
| Sipariş başına tutar yüksek | İlk satış uzun sürer, emek ister |
| Memnun müşteri yıllarca tekrar alır | Birkaç büyük müşteriye bağımlı kalma riski |
| Müşteri sayısı az, hedef belli; pazarlama daha odaklı | Her firmada doğru kişiye ulaşmak zor |
| Sözleşmeyle gelir öngörülebilir | Vadeli ödeme nakit akışını zorlar |
| Referanslar yeni müşteriyi kolaylaştırır | Referans olmadan ilk müşteriyi ikna etmek zor |
B2B e-ticaret ve pazaryerleri
B2B e-ticaret iki biçimde karşımıza çıkar:
- Firmanın kendi B2B portalı: bayilerin ve kayıtlı kurumsal müşterilerin şifreyle girdiği, kendi fiyat listesini, iskontosunu, stok durumunu ve vadesini gördüğü sipariş sitesi. Var olan müşterinin tekrar siparişini hızlandırır, telefon ve e-postayla gelen sipariş yükünü azaltır.
- B2B pazaryerleri: birçok satıcının ürünlerini listelediği, alıcıların teklif istediği platformlar. Yeni alıcıya görünür olmayı sağlar, ama aynı sayfada çok sayıda rakiple yan yana durursunuz ve konuşma çoğu zaman fiyattan başlar.
İkisinin de sınırı aynıdır: alıcının sizi bulmasını bekler. Portal yalnız zaten müşteriniz olan firmaya, pazaryeri yalnız o platformda arama yapan firmaya hizmet eder. Hizmetinizi kullanabilecek ama sizi aramayan firmalara ulaşmak için ayrıca giden bir çalışma gerekir.
B2B'de müşteri nasıl bulunur?
B2B'de müşteri bulmanın özü iki adımdır: kime satacağınızı tarif etmek ve o tarife uyan firmada karar veren kişiye ulaşmak. Kısaca:
- Alıcıyı tarif edin. Hangi sektör, hangi büyüklük, hangi şehir ya da ülke, hangi işareti taşıyan firma (örneğin "üç vardiya çalışan, 200 kişiden büyük fabrikalar").
- Firmaları bulun ve eleyin. Oda ve dernek listeleri, sektör dizinleri, fuar katılımcıları ve web araştırmasından aday toplayın; her adayın sitesine bakıp gerçekten uyup uymadığını görün. Uyan firmaya lead denir.
- Karar vericiyi bulun. Satın alma, ilgili birim yöneticisi ya da küçük firmada sahibi. Adresini bulmak için mail adresi bulma, göndermeden önce kontrol etmek için e-posta doğrulama rehberine bakın.
- İlk teması kurun. Kısa, o firmaya özel, tek bir şey isteyen bir e-posta. Nasıl yazılacağını soğuk e-posta nedir rehberinde anlattık.
- Takip edin ve görüşmeye çevirin. Cevap gelmezse yeni bir bilgiyle iki kez daha yazın; cevap verenle görüşme, teklif ve kapanış adımlarına geçin. Bütün süreci B2B satış rehberinde adım adım anlattık.
Türkiye içinde kurumsal müşteri arıyorsanız B2B müşteri bulma sayfasında bu akışın Outfound ile nasıl işlediğini ve yurtiçi bir hizmet firmasının sonuçlarını görebilirsiniz. Outfound, hizmetinizi ya da ürününüzü kullanabilecek firmaları canlı web'de gerekçesiyle bulur, karar vericiyi ve doğrulanmış adresini çıkarır, ilk e-postayı o firmanın araştırmasından yazar; hiçbir e-posta siz onaylamadan gitmez. Deneme hesabında 20 firma keşfi ve 40 e-posta taslağı ücretsizdir, ayrıntılar fiyatlar sayfasında. Yurtdışında alıcı arıyorsanız yurtdışı müşteri bulma sayfasına bakın.
Son güncelleme: · Hazırlayan: Tolga Tatar
